Kıdem tazminatı, yasada belirtilen asgari bir çalışma süresini dolduran işçinin iş akdinin yine yasada sayılan nedenlerden biriyle son bulması halinde, işçiye (veya mirasçılarına) kıdemi ve ücreti dikkate alınarak işverence ödenmesi gereken bir miktar paradır. Kıdem tazminatı iş akdinin sona erdiği her durumda değil, yasada öngörülen hallerde belirli bir kıdeme sahip olan işçilere, kıdemleri oranında ve son ücretleri göz önünde tutularak ödenir. Kıdem tazminatına hak kazanmanın koşulları şöyledir;

  1. En az bir yıllık kıdem süresi
  2. İş akdinin 1475 sayılı İş Kanununun 14. Maddesindeki sayılı hallerden biri ile sona ermesi ( Fesih sebepleri ile ilgili detaylı bilgi için tıklayınız.)

Kıdem Tazminatının Hesaplanması

Kıdem tazminatına hak kazanan işçiye işe başladığı tarihten itibaren her geçen tam yıl için işverence otuz günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır (İK 14/1). O halde, bu tazminatın hesaplanması için önce işçinin bir günlük ücreti belirlenecek, bu ücret önce otuzla daha sonra da işçinin kıdem yılı ile çarpılacak ve bir yıldan artan süreler için de orantılı şekilde ödeme yapılacaktır.

Kıdem Tazminatında Esas Alınacak Ücret

İş Kanununun 14. maddesinin 9. fıkrasına göre kıdem tazminatı işçinin son ücreti üzerinden hesaplanır. Kıdem tazminatının hesabında esas alınacak ücret geniş anlamda ücrettir. Bu tazminatın (ve ihbar tazminatının) belirlenmesinde asıl ücrete ek olarak ücret ekleri, sosyal yardımlar gibi ödemeler de göz önünde bulundurulur. Bu hususu düzenleyen İş Kanununun 14. maddesinin 11. fıkrasına göre “Kıdem tazminatına esas olacak ücretin hesabında 26 ncı maddenin birinci fıkrasında yazılı ücrete ilaveten işçiye sağlanmış olan para ve para ile ölçülmesi mümkün akdi ve kanundan doğan menfaatler de göz önünde tutulur”. Bu nedenle, ikramiye, prim, çocuk veya aile zammı gibi ödemelerle yemek, sağlık, giyim, yakacak, konut, aydınlatma, servis ücreti gibi her türlü yardımlar da kıdem tazminatında hesaba katılır. Yapılan ek ödemelerin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınabilmesi devamlı nitelik taşıması zorunludur.

Bu açıklamalar ışığında apartman görevlilerinin kıdem tazminatı hesaplaması, görevlilere yapılan sosyal yardımların niteliğine göre değişiklik gösterecektir. Uygulamada sıklıkla apartman görevlilerine konut tahsis edildiği, elektrik, su ve ısınma giderlerinin kat malikleri tarafından karşılandığı görülmektedir. Bu halde işçinin brüt maaşına ek olarak görevliye yapılan sosyal yardımlar tespit edilmelidir. Yapılan sosyal yardımların bir yıllık ortalamalarının tespit edilmesi ile giydirilmiş brüt ücret hesaplanmalıdır. Bu ücret önce otuzla daha sonra da işçinin kıdem yılı ile çarpılacak ve bir yıldan artan süreler için de orantılı şekilde ödeme yapılacaktır.

Yargıtay uygulamaları gereği fesih tarihindeki cari asgari ücretin % 25’inin konut ihtiyacını karşılayan tutar olduğu kabul edilerek bu tutarın bir güne isabet eden miktarı bulunmalıdır. Eğer elektrik, su ve ısınma gideri kat malikleri tarafından karşılanmış ise fesih tarihinden geriye doğru bir yıla ait elektrik, su ve doğalgaz faturaları getirilip bu faturaların bir yıllık tutarlarının 365’e bölünmesi suretiyle bir güne isabet eden miktarlar tespit edilmeli, bu suretle bulunacak miktarlar davacının günlük çıplak ücretine eklenerek giydirilmiş ücreti tespit edilmelidir. (YARGITAY 22. H.D 2012/16302 E. 2013/7435 K. 05.04.2013 Tarihli kararı)